Reklama
  • Wtorek, 29 listopada 2016 (15:05)

    Jak żywić przewlekle chorych

Dla osób ze schorzeniami przewlekłymi właściwa dieta jest nie mniej ważna niż leki.

Niedobór składników odżywczych może pogorszyć stan chorego, wydłużyć proces gojenia się odleżyn i innych ran, osłabić układ odpornościowy, doprowadzić do niedożywienia. Z kolei nadmiar pewnych składników pokarmowych może przyczynić się do rozwoju lub nasilenia miażdżycy, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, kamicy żółciowej czy otyłości.

Osoba leżąca czy poruszająca się tylko po domu ma mniejsze zapotrzebowanie kaloryczne niż zdrowa. Jej posiłki powinny być mniej obfite, lekkostrawne i urozmaicone, by dostarczyć składników odżywczych potrzebnych do budowy, odbudowy i pracy komórek.

Chorzy potrzebują białka bogatego w aminokwasy egzogenne, których organizm sam nie wytwarza

Reklama

Ich brak skutkuje m.in. zanikiem mięśni, odwapnieniem kości, zaburzeniami koordynacji ruchów, osłabieniem odporności. Ważnym aminokwasem jest arginina – przyspiesza regenerację włókien kolagenowych w skórze, co ma znaczenie np. przy odleżynach. Pełnowartościowe białko jest w jajkach, mięsie, rybach, mleku, nabiale, roślinach strączkowych. Mięso powinno być chude, najlepiej gotowane lub pieczone.

Osoby starsze często mają kłopoty z gryzieniem, więc mięso czy ryby możemy zemleć, posiekać, zrobić pulpety, klopsy. Rośliny strączkowe serwować w postaci past do pieczywa i makaronu. By były lżej strawne, doprawmy je ziołami, np. majerankiem, cząbrem, tymiankiem.

Energii dostarczają węglowodany z produktów zbożowych. Osoby leżące nie powinny jeść razowego chleba i grubych kasz. Lepsze jest dla nich jasne, czerstwe pieczywo, drobne kasze, ryż, drobny makaron. Do zup czy surówek można dodawać otrąb pszennych. Warzywa i owoce są źródłem witamin, minerałów i błonnika – przeciwdziała on zaparciom, częstym u chorych leżących.

Można podawać warzywa i owoce surowe rozdrobnione, przetarte, w postaci soków, gotowane. Do surówki dobrze jest dodać trochę oliwy z oliwek czy oleju (rzepakowego, lnianego), gotowane warzywa polać odrobiną masła.

Tłuszczów pochodzenia zwierzęcego raczej unikać, ale roślinne są potrzebne

Sprawią, że z warzyw i owoców lepiej będą przyswajane witaminy A, D, E, K.

Kiszonki, oprócz witamin i minerałów, dostarczają kwasu mlekowego, który reguluje florę bakteryjną w jelitach, wspomaga trawienie, przeciwdziała zaparciom, wzmacnia apetyt.

Należy ograniczyć cukier i sól. Nadmiar cukru źle wpływa na trawienie, sprzyja nadwadze, a wahania poziomu glukozy we krwi mogą być powodem zmian nastroju, bólu głowy. Sól zatrzymuje wodę w organizmie, a to sprzyja obrzękom. Gdy chory może dotrzeć do stołu, nie podawajmy mu posiłku do łóżka.

Ruch pozytywnie wpłynie na pracę jelit. Jeśli chory nie wstaje, nie karmmy go w pozycji leżącej – to grozi zakrztuszeniem. Ułóżmy go w pozycji siedzącej lub półsiedzącej, z głową lekko pochyloną. Jeśli ma drżenie czy niedowład rąk, posiłek w postaci płynnej lub półpłynnej podawajmy ze specjalnych pojemników.

Gdy musimy go karmić, róbmy to tak, by nie czuł się traktowany jak dziecko. Utrzymujmy z nim kontakt wzrokowy. Nakładajmy na łyżkę czy widelec małe porcje. Nie wkładajmy sztućców zbyt głęboko do ust, by nie spowodować odruchu wymiotnego. Gdy chory nie chce otworzyć ust, nie napierajmy na nie: lekko dotknijmy ich czubkiem łyżki.

Niezbędne płyny

Osoba przewlekle chora musi być dobrze nawodniona. To reguluje wiele funkcji w organizmie. Skutkiem odwodnienia może być nie tylko spadek ciśnienia, zasłabnięcie, zaburzenie funkcji nerek czy gorsze gojenie odleżyn. Może ono też spowodować skutki uboczne spowodowane przyjmowaniem leków, które nie mogą się prawidłowo wchłonąć i wydalić.

Chory powinien wypijać minimum 1-1,5 l płynów dziennie w różnej postaci. W większości może być to niegazowana woda, ale też herbata, soki, kompot, koktajle i zupy. Osoby chore, starsze na ogół nie odczuwają pragnienia i same rzadko upominają się o napój. Dlatego trzeba przypominać im o piciu i często je podawać; ustawić kubeczek z płynem obok łóżka.

Pomocne akcesoria

Można się w nie zaopatrzyć w sklepie medycznym czy rehabilitacyjnym.

• Śliniaki. Są tekstylne z wodoodporną powłoką PCV wielokrotnego użytku lub papierowe jednorazowe – ochronią ubranie przed zabrudzeniem podczas posiłku.

• Naczynia. Kubek ze szczelną pokrywką z pojnikiem w kształcie dzióbka zapobiega wylewaniu się napoju, a specjalnie dostosowany uchwyt ułatwia trzymanie. Talerz z wewnętrzną krawędzią chroni jedzenie przed wypadnięciem, a ze specjalną komorą na spodzie dłużej utrzymuje ciepło. Są wyginane sztućce, przeznaczone głównie dla osób z chorobami reumatycznymi.

• Stoliki, tacki na nóżkach. Ułatwiają spożywanie posiłków w łóżku; warto na nich kłaść matę antypoślizgową pod talerz.

• Strzykawka cewnikowa (typu Żaneta) – przyda się, gdy chory ma kłopot z łykaniem płynu. Można przez nią podać np. rozrzedzony kisiel. Zawsze umieszczamy ją w kąciku ust.

Dobry Tydzień

Zobacz również

  • Ta witamina, zwana również biotyną, oprócz dobroczynnego wpływu na włosy wspomaga układ odpornościowy i kontroluje przemianę materii. Kobiety w wieku 50+ potrzebują 30 mikrogramów (µg) biotyny... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.